थोडक्यात उत्तर
मराठी लग्नाच्या बायोडाटामध्ये साधारण आठ विभाग असतात: वैयक्तिक माहिती, पत्रिका माहिती, शिक्षण, नोकरी किंवा व्यवसाय, कौटुंबिक माहिती, जोडीदाराबद्दल अपेक्षा, फोटो आणि संपर्क. सगळी माहिती खरी, एका पानात मावेल इतकी आणि एकाच भाषेत असावी. खाली प्रत्येक विभागात काय लिहावे, ते कसे लिहावे आणि कोणत्या चुका होतात हे उदाहरणांसह दिले आहे.
बायोडाटा वाचणारे बहुतेक वेळा वधू किंवा वराचे आई-वडील, काका-मामा किंवा वधू-वर सूचक मंडळातील व्यक्ती असतात. ते तो WhatsApp वर, मोबाईलच्या लहान स्क्रीनवर पाहतात आणि पहिल्या काही सेकंदांत पुढे बोलायचे की नाही ते ठरवतात. म्हणून महत्त्वाची माहिती वर, स्पष्ट आणि सहज वाचता येईल अशी असणे गरजेचे आहे.
माहिती कोणत्या क्रमाने लिहावी?
महाराष्ट्रात सर्वसाधारणपणे वापरला जाणारा क्रम खालीलप्रमाणे आहे. काही कुटुंबे पत्रिका माहिती शेवटी ठेवतात; दोन्ही पद्धती चालतात, फक्त संपूर्ण बायोडाटामध्ये क्रम सुसंगत ठेवा.
| क्रम | विभाग | मुख्य मुद्दे |
|---|---|---|
| १ | शीर्षक | "॥ श्री गणेशाय नमः ॥" किंवा कुलदैवताचे नाव, आणि "विवाह परिचय पत्रक" |
| २ | वैयक्तिक माहिती | नाव, जन्मतारीख, जन्मवेळ, जन्मस्थळ, उंची, वर्ण, रक्तगट |
| ३ | पत्रिका माहिती | रास, नक्षत्र, चरण, गण, नाडी, गोत्र, देवक, मंगळ |
| ४ | शिक्षण | सर्वोच्च पदवी, शाखा, कॉलेज |
| ५ | नोकरी / व्यवसाय | पद, कंपनी, शहर, उत्पन्न (ऐच्छिक) |
| ६ | कौटुंबिक माहिती | आई-वडील, भावंडे, मामा, मूळ गाव, सध्याचे वास्तव्य |
| ७ | अपेक्षा | दोन-तीन ओळी |
| ८ | संपर्क | पालकांचा मोबाईल नंबर, शहर |
1. वैयक्तिक माहिती
हा विभाग सर्वात आधी वाचला जातो, म्हणून तो अचूक असला पाहिजे.
- पूर्ण नाव: स्वतःचे नाव, वडिलांचे नाव आणि आडनाव, उदा. "कु. स्नेहा विजय जाधव". मुलीसाठी "कु." आणि मुलासाठी "चि." लिहिण्याची पद्धत आहे.
- जन्मतारीख: दिवस-महिना-वर्ष या क्रमाने, उदा. "१४ मार्च १९९७". वय वेगळे लिहिणार असाल तर ते जन्मतारखेशी जुळते का ते तपासा.
- जन्मवेळ: सकाळ / दुपार / रात्र स्पष्ट लिहा, उदा. "सकाळी ०६:४५". फक्त "6:45" लिहिल्यास सकाळ की संध्याकाळ असा गोंधळ होतो आणि पत्रिका चुकीची जुळते.
- जन्मस्थळ: गाव किंवा शहर आणि जिल्हा, उदा. "बारामती, जि. पुणे". पत्रिका बनवताना हे लागते.
- उंची: फूट-इंच मध्ये, उदा. "५ फूट ४ इंच".
- वर्ण, रक्तगट, आहार: वर्ण (गोरा / गव्हाळ / सावळा) आणि रक्तगट अनेक कुटुंबे विचारतात. शाकाहारी की मांसाहारी हे लिहिल्यास नंतरचे प्रश्न वाचतात.
2. पत्रिका माहिती
ज्या कुटुंबांमध्ये गुणमिलन पाहिले जाते, त्यांच्यासाठी हा विभाग महत्त्वाचा असतो. माहिती नेहमी जन्मपत्रिकेवरूनच लिहा, आठवणीवरून नाही.
- रास, नक्षत्र आणि चरण: उदा. "रास: मेष, नक्षत्र: अश्विनी, चरण: २".
- गण आणि नाडी: गुणमिलनात नाडीला जास्त गुण असतात, म्हणून ही माहिती अचूक हवी.
- गोत्र, देवक आणि कुलदैवत: एकाच गोत्रात विवाह न करण्याची पद्धत अनेक समाजांत आहे, म्हणून गोत्र विचारले जाते.
- मंगळ: "मंगळ: नाही", "मंगळ: आहे" किंवा "सौम्य मंगळ" असे स्पष्ट लिहा. हा मुद्दा लपवल्यास पुढे विश्वास तुटतो.
- जात / पोटजात: कुटुंबाच्या इच्छेनुसार लिहा किंवा वगळा.
माहितीबद्दल खात्री नसेल तर जागा रिकामी ठेवा किंवा "पत्रिका उपलब्ध, मागणीनुसार पाठवू" असे लिहा. चुकीची रास किंवा नक्षत्र लिहिणे हे काहीच न लिहिण्यापेक्षा जास्त नुकसानकारक ठरते.
3. शिक्षण आणि नोकरी / व्यवसाय
शिक्षणामध्ये फक्त सर्वोच्च पदवी आणि शाखा लिहा, उदा. "B.E. (Mechanical), COEP पुणे". दहावी-बारावीचे गुण किंवा प्रत्येक certificate लिहिण्याची गरज नसते; बायोडाटा म्हणजे नोकरीचा resume नाही.
नोकरीसाठी पद, कंपनी आणि शहर एका ओळीत लिहा: "Senior Software Engineer, Infosys, पुणे". सरकारी नोकरी असल्यास विभाग आणि पद लिहा, उदा. "सहाय्यक अभियंता, जलसंपदा विभाग, महाराष्ट्र शासन". व्यवसाय असल्यास त्याचे स्वरूप, ठिकाण आणि किती वर्षांपासून चालू आहे हे लिहा, उदा. "कृषी सेवा केंद्र, इंदापूर (२०१८ पासून)".
उत्पन्न लिहिणे ऐच्छिक आहे. लिहायचे असल्यास वार्षिक आकडा द्या आणि तो CTC आहे की हातात मिळणारा पगार हे स्पष्ट करा. याबद्दल सविस्तर माहिती बायोडाटामध्ये पगार कसा लिहावा या लेखात आहे.
4. कौटुंबिक माहिती
मराठी कुटुंबांमध्ये हा विभाग जवळजवळ वैयक्तिक माहितीइतकाच महत्त्वाचा मानला जातो, कारण त्यावरूनच "ओळखीचे कोण आहे" याचा शोध सुरू होतो.
- वडील: नाव आणि व्यवसाय, उदा. "श्री. विजय जाधव, निवृत्त शिक्षक".
- आई: नाव आणि व्यवसाय किंवा "गृहिणी".
- भाऊ / बहीण: संख्या, विवाहित की अविवाहित आणि थोडक्यात व्यवसाय, उदा. "मोठी बहीण: विवाहित, नाशिक".
- मामा / आजोळ: मामांचे नाव आणि गाव लिहिण्याची पद्धत अनेक भागांत आहे.
- मूळ गाव आणि सध्याचे वास्तव्य: उदा. "मूळ गाव: वाई, जि. सातारा; सध्या: पुणे".
घर, शेती किंवा मालमत्तेचा उल्लेख करायचा की नाही हा कुटुंबाचा निर्णय आहे. केल्यास एका ओळीत आणि साध्या शब्दांत करा. "प्रतिष्ठित", "संपन्न" अशी विशेषणे वाचणाऱ्यावर उलटा परिणाम करू शकतात.
5. जोडीदाराबद्दल अपेक्षा
अपेक्षा दोन-तीन ओळींत, सकारात्मक भाषेत लिहा. मोठी यादी किंवा अटींसारखी भाषा वाचणाऱ्याला दूर नेते.
| असे लिहिणे टाळा | त्याऐवजी असे लिहा |
|---|---|
| मुलगी गोरी, सडपातळ, ५ फूट ४ इंचापेक्षा उंच हवी | सुशिक्षित, समजूतदार आणि कुटुंबाला महत्त्व देणारी जोडीदार |
| मुलगा फक्त सरकारी नोकरीवाला, पुण्यात स्वतःचे घर हवे | स्थिर नोकरी किंवा व्यवसाय असलेला, पुणे / मुंबई परिसरात राहणारा |
| लग्नानंतर नोकरी करायची नाही | लग्नानंतरच्या करिअरबद्दल प्रत्यक्ष भेटीत चर्चा करू |
6. फोटो आणि संपर्क
गेल्या सहा महिन्यांतला, चांगल्या प्रकाशात काढलेला, साध्या पार्श्वभूमीचा एक फोटो पुरेसा असतो. ग्रुप फोटो, सनग्लासेस किंवा जास्त filter लावलेला फोटो टाळा. फोटो निवडण्याबद्दल अधिक माहिती बायोडाटासाठी फोटो कसा निवडावा या लेखात आहे.
संपर्कासाठी शक्यतो आई किंवा वडिलांचा मोबाईल नंबर द्या. पत्त्यामध्ये शहर किंवा परिसर पुरेसा आहे; घराचा पूर्ण पत्ता, flat number किंवा landmark लिहू नका. बायोडाटा अनेक WhatsApp ग्रुपमध्ये फिरतो आणि तो कोणाकडे पोहोचेल हे सांगता येत नाही.
नमुना बायोडाटा
खालील नमुना फक्त मांडणी समजण्यासाठी आहे. नाव, माहिती आणि नंबर काल्पनिक आहेत.
॥ श्री गणेशाय नमः ॥
विवाह परिचय पत्रक
वैयक्तिक माहिती
नाव: कु. स्नेहा विजय जाधव
जन्मतारीख: १४ मार्च १९९७
जन्मवेळ: सकाळी ०६:४५
जन्मस्थळ: वाई, जि. सातारा
उंची: ५ फूट ३ इंच | वर्ण: गव्हाळ | रक्तगट: B+
आहार: शाकाहारी
पत्रिका माहिती
रास: मेष | नक्षत्र: अश्विनी (चरण २)
गण: देव | नाडी: आद्य | मंगळ: नाही
गोत्र: कश्यप | कुलदैवत: खंडोबा, जेजुरी
शिक्षण व नोकरी
शिक्षण: M.Com., पुणे विद्यापीठ
नोकरी: Accounts Executive, खाजगी कंपनी, पुणे
वार्षिक उत्पन्न: ५.५ लाख (CTC)
कौटुंबिक माहिती
वडील: श्री. विजय जाधव, निवृत्त शिक्षक
आई: सौ. सुनिता जाधव, गृहिणी
भाऊ: १, अविवाहित, B.E. शिकत आहे
मामा: श्री. अशोक पवार, महाबळेश्वर
मूळ गाव: वाई | सध्या: पुणे
अपेक्षा
सुशिक्षित, निर्व्यसनी आणि कुटुंबाला महत्त्व देणारा जोडीदार. पुणे परिसराला प्राधान्य.
संपर्क
श्री. विजय जाधव: 98XXXXXX10 | पुणे
बायोडाटामध्ये काय लिहू नये?
- आधार, PAN किंवा बँक खात्याचे क्रमांक: बायोडाटामध्ये याची कधीच गरज नसते आणि तो सार्वजनिकपणे फिरतो.
- घराचा पूर्ण पत्ता आणि स्वतः मुलीचा वैयक्तिक मोबाईल नंबर.
- दोन-तीन वर्षांपूर्वीचा किंवा खूप edit केलेला फोटो.
- अंदाजाने लिहिलेली जन्मवेळ किंवा रास.
- पगार, उंची किंवा शिक्षणाची वाढवून सांगितलेली माहिती. प्रत्यक्ष भेटीत ते लगेच लक्षात येते.
- एकाच बायोडाटामध्ये मराठी, हिंदी आणि इंग्रजीचे मिश्रण. एक भाषा निवडा; हवे असल्यास शीर्षके मराठीत आणि पदांची नावे इंग्रजीत ठेवू शकता.
पाठवण्यापूर्वी शेवटची तपासणी
- नाव आणि आडनावाचे spelling बरोबर आहे.
- जन्मतारीख, जन्मवेळ (सकाळ/संध्याकाळ) आणि जन्मस्थळ पत्रिकेशी जुळते.
- रास, नक्षत्र, गोत्र आणि मंगळ पत्रिकेवरून तपासले आहे.
- शिक्षण आणि नोकरीची माहिती सध्याची आहे.
- कौटुंबिक माहिती थोडक्यात आणि आदरपूर्वक आहे.
- अपेक्षा तीन ओळींपेक्षा जास्त नाहीत.
- फोटो अलीकडचा आणि स्पष्ट आहे.
- मोबाईल नंबरवर एकदा फोन करून तो चालू आहे हे तपासले आहे.
- PDF मोबाईलवर उघडून सगळी अक्षरे नीट दिसतात हे पाहिले आहे.
नेहमी विचारले जाणारे प्रश्न
बायोडाटा किती पानांचा असावा?
शक्यतो एकाच पानाचा. मोबाईलवर उघडल्यावर पूर्ण माहिती एका नजरेत दिसली पाहिजे. माहिती जास्त असेल तर अपेक्षा आणि कौटुंबिक माहिती थोडक्यात करा, पण नाव, शिक्षण, नोकरी आणि संपर्क कमी करू नका.
जात आणि पोटजात लिहावी का?
हा पूर्णपणे कुटुंबाचा निर्णय आहे. अनेक कुटुंबे ती लिहितात, कारण स्थळे सहसा समाजातूनच येतात. आंतरजातीय स्थळांसाठी तयार असाल तर "जात: बंधन नाही" असेही स्पष्ट लिहू शकता.
पत्रिका नसेल किंवा जन्मवेळ माहीत नसेल तर काय लिहावे?
अंदाजाने वेळ लिहू नका. "जन्मवेळ उपलब्ध नाही" किंवा "पत्रिका पाहत नाही" असे स्पष्ट लिहा. चुकीच्या वेळेवरून केलेले गुणमिलन नंतर अडचणीचे ठरते.
पगार लिहिणे आवश्यक आहे का?
नाही, पण अनेक कुटुंबे तो विचारतात. लिहायचा असेल तर "वार्षिक उत्पन्न ८ लाख" असा स्पष्ट आकडा किंवा श्रेणी लिहा आणि CTC आहे की हातात मिळणारा पगार हे नमूद करा.
दुसऱ्या लग्नासाठी बायोडाटामध्ये काय वेगळे लिहावे?
वैवाहिक स्थिती (घटस्फोटित / विधुर / विधवा) स्पष्ट लिहा आणि मुले असल्यास तसे नमूद करा. कारणांचे तपशील बायोडाटामध्ये देण्याची गरज नसते. सविस्तर माहितीसाठी आमचा दुसऱ्या लग्नाच्या बायोडाटाचा लेख वाचा.
माहिती तयार असेल तर बायोडाटा बनवा
OnlineBiodata.in वर वरील सर्व विभाग असलेला form आहे. माहिती भरा, template निवडा आणि preview पाहा. A4 PDF किंवा PNG image मोफत download करता येते.
Biodata बनवा